Airgead

Míle bliain d’airgeadra agus de bhoinn airgid na hÉireann

Léiríonn an taispeántas seo stair na mbonn airgid agus an airgeadra in Éirinn ón 10ú aois go dtí an lá atá inniu ann. San áireamh ann tá taiscí meánaoiseacha a cuireadh i bpoll sa talamh agus nótaí bainc an lae inniu, a fhaightear trí ATM, “poll sa bhalla”. Féachann an taispeántas ar fhorbairt an airgid pháipéir ón 18ú aois go dtí an lá atá inniu ann, ag críochnú le cártaí creidmheasa agus baincéireacht ar an idirlíon. Cuimsíonn sé eiseamail d’airgeadra nua an Euro, boinn agus nótaí, a chuir deireadh le monaíocht shainiúil na hÉireann.

Tá ábhair mhoneolaíochta ábhartha cosúil le ceadchomharthaí agus boinn ar taispeáint freisin. Clúdaíonn an bailiúchán bonn comórtha ábhair thábhachtacha ar nós talmhaíocht, stair mhíleata, oideachas, agus níos mó ná boinn airgid, léiríonn siad imeachtaí agus gluaiseachtaí i stair na hÉireann. Tá sé d’aidhm ag an taispeántas na boinn airgid a chur ina gcomhthéacs stairiúil, sóisialta agus eacnamaíoch. Chun na críche sin déanann sé iniúchadh ar an mbealach a ndeachaigh úsáid airgid i gcion ar shaol na daoine agus ar an mbealach a léirigh airgead treochtaí sóisialta agus eacnamaíocha. Maidir leis na boinn chomórtha, féachann sé ar an tábhacht a bhaineann leo go stairiúil ina gceart féin agus insíonn sé faoi chuid de na himeachtaí agus na gnéithe i stair na hÉireann nach bhfuil ar eolas go forleathan.

Agus iniúchadh á dhéanamh ar áit na mbonn agus na monaíochta in Éirinn síos tríd na blianta, rinneadh roinnt saincheisteanna a phlé:

  • Cén fáth ar forbraíodh boinn in Éirinn agus conas a tharla sé?
  • Cad iad na fachtóirí polaitiúla, geografacha agus eacnamaíocha a théann i gcion ar úsáid bonn?
  • Cén tionchar a bhí ag mórimeachtaí polaitiúla mar Acht an Aontais agus bunú stáit nua-aoiseach na hÉireann ar bhoinn chomhaimseartha?

Baintear úsáid as amlíne leis na boinn ábhartha chun scéal na mbonn Éireannach a insint i bhfoirm chroineolaíoch, fad is a thugtar mionsonraí ar shaincheisteanna ar leith i spásanna an phríomhghailearaí. I measc bhuaicphointí an taispeántais seo tá na chéad bhoinn Éireannacha a bhuail na Lochlannaigh i mBaile Átha Cliath, na ‘pistoles’ óir tearca ó na 1640í, airgead gunna Rí Séamus II agus na teilgin phlástair a cuireadh isteach le haghaidh monaíocht an tSaorstáit i 1928. Cabhraíonn grafaic, formhéadú, méadú agus gnéithe idirghníomhacha chun an t-ábhar a dhéanamh beo agus tugann siad deis do chuairteoirí mionscrúdú a dhéanamh air.

 
950-1450

Ba iad na Lochlannaigh a thug boinn go hÉirinn ar dtús...

1450-1800

Cuireadh tús le haois nua i 1460 nuair a tháinig boinn airgid nua, agus cuma shuntasach Éireannach orthu, chun cinn....

1800 - 2001

Imeacht na mboinn leithleacha Éireannacha....

Sa Taispeántas Seo
Dearadh Gréasáin le Arekibo