Faigheann an tArd-Mhúsaem Bunchóip d’Fhorógra na Saoirse 1916

D’fhógair an tAire Ealaíon, Spóirt agus Turasóireachta, John O’Donoghue agus Ard-Mhúsaem na hÉireann inniu go bhfuarthas bunchóip d’Fhorógra na Saoirse 1916. Tá teaghlach an Uasail Joseph McCrossan, a d’oibrigh mar Leabharlannaí san Oireachtas ar feadh blianta fada, tar éis an chóip seo den Fhorógra a bhronnadh.

Ag labhairt dó nuair a fógraíodh an scéal, dúirt an tAire O’Donoghue: “Tá an-áthas orm go bhfuil an cháipéis luachmhar seo faighte ag Ard-Mhúsaem na hÉireann. Cabhróidh sí go suntasach chun míniú a thabhairt ar an taispeántas nua faoi 1916 atá á chur le chéile ag an Músaem.”

“Is mór an onóir dúinn an cháipéis seo a bheith tugtha dúinn, atá ar cheann de na cáipéisí stairiúla is tábhachtaí i stair nua-aimseartha na hÉireann”, a dúirt an Dr Wallace, Stiúrthóir an Ard-Mhúsaeim. “Táimid fíorbhuíoch do theaghlach McCrossan as ucht a gcomhoibriú ag cur na cáipéise suntasaí seo ar fáil don Ard-Mhúsaem agus don Stát.”

Is léir ón méid taighde atá déanta go bhfuil sé deacair a rá cé mhéid Forógraí a tháinig slán ó Éirí Amach na Cásca, ach tá siad an-ghann. Aimsíodh roinnt cóipeanna le blianta beaga anuas ó bhailiúcháin phríobháideacha, ach díoladh níos déanaí iad ar airgead mór. Tá dianscrúdú déanta ar an gcóip seo a bronnadh ar an Ard-Mhúsaem agus níl aon chúis go mbeadh amhras ar bith ann nach fíorchóip atá ann. Dearbhaíonn Michael Kenny, Coimeádaí ag Ard-Mhúsaem na hÉireann “tá bail mhaith air agus dualfhoinse ag gabháil leis.... is í Mary McCrossan a phioc suas an forógra i sráid Uí Chonaill i 1916, ba í Mary seanmháthair mhuintir McCrossan, dream a chuir an cháipéis i bhfolach i líneáil a hata chun é a chosaint”.

Bhíothas in ann an Forógra a fháil mar thoradh ar fhorálacha Alt 1003 den Acht Comhdhlúite Cánacha, 1997. Tá foráil sa reachtaíocht seo i gcomhair faoiseamh cánach nuair a bhronntar nithe atá tábhachtach ó thaobh na hoidhreachta náisiúnta de ar na bailiúcháin náisiúnta. Tá an faoiseamh seo cothrom le luach an phíosa oidhreachta a bhronntar, agus is féidir é a chur chun sochair in aghaidh dliteanais chánach áirithe a thabhaíonn an bronntóir.

Tá fáilte ar leith roimh an bhfáltas seo i láthair na huaire, de bhrí go mbeidh an Forógra mar chuid lárnach den taispeántas atá le teacht, Taispeántas ar Chomóradh 1916, Éirí Amach na Cásca: Tuiscint ar 1916, a osclóidh in Ard-Mhúsaem na hÉireann - na hEalaíona Maisiúla agus Stair, Dún Uí Choileáin san Aibreán chun comóradh a dhéanamh ar ócáid cheiliúrtha 90 bliain Éirí Amach na Cásca. Tá sé suite i spás taispeántais nuachóirithe, agus is féidir le saineolaithe an Mhúsaeim a chinntiú go bhfuil leibhéil sásúla solais agus bogthaise ann chun cáipéisí den chineál seo a chur ar taispeáint go sábháilte.

 
Dearadh Gréasáin le Arekibo