Sraith 16

Cruan

Is píosaí Francacha agus Sasanacha den chuid is mó atá sa bhailiúchán cruain, le roinnt samplaí as Éirinn, an Spáinn, an Rúis, an Iorua agus an Ghearmáin. Tá idir Limoges an 13ú haois, Battersea an 18ú haois agus nua-Cheilteach an 20ú haois ann. Tá samplaí ann de na cineálacha éagsúla cruanta (champlevé, cloisonné agus péinteáilte) agus tá plaiceanna creidimh, boscaí snaoise, boscaí paiste agus sceanra ann. Mar a tharla i gcás na mbailiúchán práis agus cré-umha, fuarthas cruan mar gheall ar a fhiúntas ealaíne agus aeistéitiúil agus mar shampla de cheardaíocht ar ardchaighdeán.

Péatar

Tá tagairtí le fáil faoi dhéanamh péatair in Éirinn ó chomh fada siar leis an 14ú haois, ach níl aon earraí a rinneadh in Éirinn fanta ó roimh na 1600í. I rith na tréimhse seo tá tagairtí ann do lucht déanta péatair, ní hamháin i mBaile Átha Cliath, ach i gCorcaigh, i nGaillimh, i gCionn tSáile, in Eochaill agus i gCluain Meala. D’fhorbair córas marcála agus rialála cáilíochta, a bhí cineál cosúil leis an sainmharcáil a d’úsáid gaibhne airgid. Táirgeadh cailíseacha, gréithe, cupáin, mugaí, tancaird agus corcáin bheoracha, cuid ag cóipeáil stíleanna Sasanacha agus Eorpacha comhaimseartha, cuid le tréithe sainiúla Éireannach. Bhí an-éileamh ar thoisí freisin, go háirithe i siopaí agus i dtábhairní agus tar éis an tomhas Impiriúil a thabhairt isteach in 1826, bhí marcáil toilleadh ar thoisí agus ar shoithí ólacháin éigeantach. Ba é an soitheach ba Ghaelaí a measadh ná an tomhas ‘coca féir’, a forbraíodh i ndeireadh an 18ú haois, a raibh ceangal ar leith aige le gnólacht Joseph Austen i gCorcaigh.

Mar thoradh ar thabhairt isteach earraí leictreaphlátáilte agus ar an méadú in úsáid ghloine in óstáin agus i dtábhairní, tháinig laghdú de réir a chéile ar an méid úsáide a baineadh as péatar, cé go raibh sé fós in úsáid i dtús an 20ú haois.

Tá samplaí sa bhailiúchán seo ní hamháin de phíosaí a rinneadh in Éirinn, ach de phéatar Sasanach agus Eorpach freisin, a thagann ón tréimhse ón 17ú go dtí deireadh an 19ú haois.

Chun léamh faoi ábhar Shraith 17 cliceáil Ar Aghaidh 
Dearadh Gréasáin le Arekibo