Bunaíodh Ard-Mhúsaem na hÉireann faoin Dublin Science and Art Museum Act 1877. Roimhe sin bhí bailiúcháin an mhúsaeim roinnte idir Teach Laighean, a bhí ina cheannáras ag Cumann Ríoga Bhaile Átha Cliath ar dtús, agus Músaem Stair an Dúlra i Sráid Mhuirfean, fairsingiú a rinneadh ar Theach Laighean i 1856 - 1857. Faoin Acht, cheannaigh an rialtas foirgneamh an mhúsaeim agus na bailiúcháin. D’fhonn stóras agus láthair taispeántais a chur ar fáil do bhailiúcháin Theach Laighean, chuir an rialtas pleananna i bhfeidhm gan mhoill chun músaem nua saincheaptha a thógáil ar Shráid Chill Dara agus ar an 29 Lúnasa 1890 d’oscail an músaem nua a dhoirse agus chuir fáilte roimh an bpobal.
An Foirgneamh
Is sainchomhartha ailtireachta é an foirgneamh a dhear na hailtirí as Corcaigh, Thomas Newenham Deane agus a mhac Thomas Manly Deane. Tógadh é sa stíl Pallaidiach Victeoiriach agus tá comparáid déanta idir é agus an Altes Museum i mBeirlín, a dhear Karl Schinkel sna 1820í. Tá tionchar nuachlasaiceach le feiceáil sa bhealach isteach atá maisithe le colúnraí agus sa rotunda cruinneachánach, atá 20 méadar ar airde agus a dhéanann aithris ar Phaintéón na Róimhe. Taobh istigh den rotunda, tá colúnraí clasaiceacha – de mharmar a baineadh as cairéil i gContaetha Chorcaí, Chill Chainnigh, na Gaillimhe, Luimnigh agus Ard Mhacha – ina scáthán den bhealach isteach. Sa mhórchúirt i lár báire, seasann balcóin ar shraitheanna de cholúnraí caola d’iarann teilgthe agus barr mionsaothraithe ar gach colún agus a mbun maisithe le grúpaí ceiribíní. Ar an mbalcóin tá sraitheanna eile de cholúnraí gan mhaisiúchán agus ascaill stua gréasoscailte tarraingteach ar a seasann an díon.
Tá an taobh istigh maisithe go saibhir le móitífeanna a thugann chun cuimhne sibhialtachtaí ársa na Gréige agus na Róimhe. Léiríonn urláir ríúla mósáice radhairc ón miotaseolaíocht chlasaiceach, ina measc sin tá patrún an stoidiaca sa rotunda a gcuireann cuairteoirí an-spéis ann. Tá na teallaigh mhaisealaca agus na frámaí timpeall ar na doirse a mhonaraigh Potaireacht Burmantofts, Leeds, Sasana, thar a bheith scaoilteach mar atá na doirse adhmaid a ndearna William Milligan as Baile Átha Cliath agus Carlo Cambi as Siena na hIodáile snoíodóireacht den scoth orthu.