Stair agus Ailtireacht

Foirgneamh Stair an Dúlra

D'athoscail an Músaem i mí Aibreain 2010 i ndiaidh ath-chóiriú a déanadh ar an bhforgneamh agus ar an staghaire cloiche, a d'osclaíodh don phobal don chéad uair le blianta. Tá rampa ag an doras tosaigh agus leithreas oiriúnach do chathaoir rothaí ann anois. Ligeann an Ceantar Fionnachtana do chuairteoirí cnámhacha and seitheadóireacht a lamhsháil. Is féidir leat tarraiceáin a oscailt and breathnú ar chad a bhfuil a bhfolach ann agus do scí a ligint sa Cheantar Léamha ar an chéad úrlar.

Tógadh foirgneamh Stair an Dúlra sa bhliain 1856 mar áis le bailiúcháin Chumann Ríoga Bhaile Átha Cliath a stóráil. Bhí na bailiúcháin ag fás agus ag méadú ó bhlianta deireanacha an 18ú haois.

Is músaem é an foirgneamh seo sa ‘stíl chaibinéadach’. Dearadh é le bailiúchán leathan cuimsitheach zó-eolaíoch a thaispeáint agus is beag athrú a tháinig air sin le os cionn céad bliain. Deirtear faoin músaem go minic gur ‘músaem de mhúsaem’ é; le deich míle taispeántán ann, tá an t-amharc ar an domhan nádúrtha ann tar éis gliondar a chur ar na mílte cuairteoirí ó osclaíodh na doirse sa bhliain 1857.

Léiríonn an foirgneamh agus na taispeántáin iliomad gnéithe de stair agus d’fhorbairt na mbailiúchán. Tógadh ar dtús é mar shíneadh ar Theach Laighean, áit a raibh Cumann Ríoga na hÉireann suite ar feadh cuid mhaith den 19ú haois. Ba é an t-ailtire Frederick Clarendon a dhear an foirgneamh ar aon dul le Gailearaí Náisiúnta na hÉireann ar an taobh eile de Phlásóg Laighean, a dearadh san am céanna. Leagadh an bhunchloch ar 15 Márta 1856 agus críochnaíodh an foirgneamh i mí Lúnasa 1857. Ba iad na conraitheoirí Gilbert Cockburn & Son a rinne an obair thógála. Síneadh a bhí ann ar Theach Laighean, agus é nasctha leis le colúnra Corantach cuarach iata.

Sa bhliain 1877 aistríodh úinéireacht an Mhúsaeim agus a chuid bailiúchán chuig an Stát. Cuireadh maoiniú nua ar fáil le haghaidh an fhoirgnimh agus cuireadh ainmhithe nua leis na bailiúcháin ó Impireacht na Breataine a bhí ag síorleathnú amach i rith laethanta na taiscéalaíochta. 

Tógadh bealach isteach nua sa bhliain 1909 ar an taobh thoir ar aghaidh Shráid Mhuirfean. Anois bhí na cuairteoirí ag teacht chuig na taispeántais ón taobh eile agus míníonn sé seo an fáth go bhfuil aghaidh roinnt de na taispeántáin mhóra ar chúl an fhoirgnimh: bhí sé ródheacair eilifintí agus míolta móra a thiontú timpeall chun aghaidh a thabhairt ar an doras nua.

 
Dearadh Gréasáin le Arekibo